Ticaret odası yıllık aidatı nasıl hesaplanır?

İki ayrı aidat: yıllık aidat ve munzam aidat

Ticaret (ve sanayi) odasına kayıtlı her gerçek veya tüzel kişi tacir, yılda iki farklı aidat öder. Bu ayrım, Kayıt Ücreti ile Yıllık Aidat ve Munzam Aidatın Tespiti ve Ödenmesi Hakkında Yönetmelik’te düzenlenmiştir.

Yıllık aidat: derece nasıl belirlenir?

Yıllık aidat, üyenin bağlı bulunduğu odanın her yıl bütçeyle birlikte belirlediği tarifeden, üyenin derecesine karşılık gelen tutar olarak tahsil edilir. Oda ve borsalar, aralarında en az 5 en çok 7 derece bulunacak şekilde kendi derece sayısını belirler. Derece tespitinde şu ölçütler esas alınır:

1. Sermaye veya özvarlık — sermaye ticaret siciline tescilliyse tescilli sermaye ile özvarlık toplamı, tescilli değilse üyenin beyan ettiği tutar esas alınır; sermaye artışında son bildirilen tutar kullanılır.
2. İştigal konusu (faaliyet alanı).
3. Yıllık ciro — oda talep ettiğinde üye tarafından bildirilir.
4. Gerektiğinde yapılan istihbarat ve inceleme sonucu.

Yeni kurulan sermaye şirketleri için odalar ayrı bir derece oluşturabilir. Derece değişikliği yönetim kurulu kararıyla yapılır ve izleyen yılın başından itibaren uygulanır; yani yıl içinde sermaye artırsanız bile cari yılın aidatı değişmez, değişiklik ancak gelecek yıl aidatına yansır.

Kayıt ücreti ve yıllık aidat tutarı, aylık brüt asgari ücretin yüzde onundan az, yüzde ellisinden fazla olamaz; yeni kurulan sermaye şirketlerine ait ayrı derecede kayıt ücreti yüzde ondan az, yüzde on beşten fazla olamaz. Odalar bu aralık içinde kendi tarifelerini serbestçe belirler; bu nedenle aynı sermayeye sahip iki şirket, farklı illerdeki odalarda farklı aidat ödeyebilir — güncel tutar için kayıtlı olunan odanın kendi tarifesine bakılması gerekir.

Munzam aidat: kârın binde beşi

Munzam aidat, yıllık aidata ek olarak her yıl ayrıca tahsil edilen bir aidattır ve oranı binde beştir (%0,5). Hesaplama esası şöyledir:

• Gerçek kişi tacirlerde: gelir vergisi beyannamesinde beyan edilen ticari kazanç.
• Tüzel kişilerde (limited, anonim şirket): kurumlar vergisi beyannamesindeki ticari bilanço kârı.
• O yıl zarar eden üye munzam aidat ödemez.
• Beyanname henüz verilmemişse veya vergi dairesinden bilgi alınamıyorsa, önceki yılın munzam aidatı geçici olarak tahakkuk ettirilir; bu geçici tutar, o odanın uyguladığı yıllık aidat tavanının üç katından az olamaz.
• Bir işletmenin şube ve fabrikalarıyla birlikte toplam ödeyeceği munzam aidat, aylık brüt asgari ücretin on katını geçemez.
• Birden fazla odaya kayıtlı üyeler munzam aidatı bu odalar arasında eşit paylaştırır; şubeye kayıtlı üyeler ise tam tutarın yarısını öder.

Örnek hesap

Kurumlar vergisi beyannamesinde 800.000 TL ticari bilanço kârı beyan eden bir limited şirketin munzam aidatı:

800.000 TL × 0,005 = 4.000 TL

Şirket o yıl zarar etmiş olsaydı munzam aidat tahakkuk ettirilmeyecekti; sadece dereceye bağlı sabit yıllık aidat ödenecekti.

Ödeme zamanı ve gecikme

Yıllık aidat ve munzam aidat, her yıl Haziran ve Ekim aylarında olmak üzere iki eşit taksitte ödenir. Yıl içinde odaya kaydolan üyeler, kayıt ücreti ile o yıla ait yıllık aidatı durumun kendilerine tebliğinden itibaren bir ay içinde öder; önceki yıldan itibaren geçerli olmak üzere kaydedilenlerin munzam aidatı ise tebliğin yapıldığı yılın sonuna kadar ödenir. Süresinde ödenmeyen tutarlara gecikme zammı uygulanır.

Aidat borcu şirketin güncel durumuyla ilgilidir; faaliyetine devam etmeyen ama ticaret sicilinden terkin edilmemiş bir şirketin oda aidatı tahakkuku da sürer. Şirketi kapatma sürecindeki aidat ve diğer yükümlülükler için şirket kapatma ve tasfiye rehberine bakılabilir.

Sık sorulanlar