E-defter kimler için zorunlu, nasıl geçilir?
E-defter tutma zorunluluğu kendi başına ayrı bir ciro eşiğine bağlı değildir; e-faturaya zorunlu geçen mükellefler aynı geçiş süresi içinde e-defter uygulamasına da geçmek zorundadır. Bağımsız denetime tabi şirketler 1 Ocak 2020'den itibaren, bu şartı sonradan taşıyan şirketler ise şartın sağlandığı yılı izleyen yılbaşından itibaren zorunludur. Tam bölünme, birleşme ve tür değişikliğinde devralan veya yeni kurulan tüzel kişi, tescili izleyen ayın başından itibaren en fazla 3 ay içinde geçiş yapar.
E-defter zorunluluğu kime bağlı: kendi eşiği yok
E-defter uygulamasının kendine özgü, bağımsız bir ciro veya başka bir büyüklük eşiği bulunmaz. Zorunluluk şu gruplardan birine girmekle doğar:
| Grup | Zorunluluk başlangıcı |
|---|---|
| e-Faturaya zorunlu geçen mükellefler | e-Fatura ile aynı geçiş süresi; yıl içinde zorunlu hale gelenler için izleyen yılın başı |
| Bağımsız denetime tabi şirketler | 1/1/2020; bu tarihten sonra şartı taşıyanlar için şartın sağlandığı yılı izleyen yılbaşı |
| GİB’in riskli/uyum düzeyi düşük gördüğü mükellefler | Yazılı bildirimde verilen süre (en az 3 ay) sonunda |
| Tam bölünme, birleşme, tür değişikliğine giden tüzel kişiler | Tescili izleyen ayın başından itibaren en fazla 3 ay içinde |
Buradaki ilk ve en yaygın yol e-faturadır: brüt satış hasılatı belirlenen sınırı aşan ve bu nedenle e-faturaya zorunlu geçen bir şirket, aynı geçiş tarihinde e-defter tutmaya da başlamak zorundadır. E-faturaya hangi ciro sınırlarında geçilir sorusu için e-fatura ve e-arşiv zorunluluğu rehberine bakılabilir.
Zorunluluk kapsamına girmeyenler
Aşağıdaki mükellefler e-defter uygulamasına dahil olmak zorunda değildir:
- Bilanço esasına göre defter tutmakla birlikte VUK m.172 ve m.173 kapsamında defter tutma yükümlülüğü bulunmayan dernek, vakıf, sendika, oda, birlik, federasyon ve konfederasyon gibi mükellefler.
- Kurumlar vergisinden muaf kooperatifler.
- İflas kararı devam ettiği sürece iflas halindeki mükellefler.
İsteğe bağlı geçiş mümkün mü?
Zorunluluk kapsamına girmeyen mükellefler iki şekilde e-defter tutabilir:
- Kamu tarafı: 5018 sayılı Kanun’a ekli cetvellerdeki kamu idare, kurum ve kuruluşları ile iktisadi kamu kuruluşları isteğe bağlı olarak katılabilir.
- Diğer mükellefler: Defter Beyan Sistemi kapsamında olmamak şartıyla isteyen mükellefler başvurabilir; başvuru yapıldığında izleyen ayın başından itibaren e-defter tutulmaya başlanır.
Nasıl başvurulur?
- Tüzel kişiler için mali mühür, gerçek kişi mükellefler için mali mühür veya nitelikli elektronik imza temin edilir (bkz. e-imza ve mali mühür rehberi).
- e-Defter Uygulaması başvurusu Dijital Vergi Dairesi veya e-Devlet Kapısı üzerinden ya da GİB’in e-Belge sistemi üzerinden yapılır.
- Muhasebe yazılımı veya özel entegratör aracılığıyla her ay için defter dosyaları (yevmiye ve kebir) oluşturulur; dosyalar mali mühürle imzalanır.
- Oluşturulan defterlere ait berat dosyaları, ilgili ayı takip eden sürede GİB’in e-Defter uygulamasına yüklenir.
- e-Faturaya zorunlu geçen mükellefler için e-defter başvurusu, e-fatura zorunluluğuyla aynı süreçte tamamlanır.
Devir, birleşme ve tür değişikliğinde özel süre
Tam bölünme, birleşme veya tür değişikliğine giden tüzel kişilerde devralan, devrolunan ya da yeni ortaya çıkan tüzel kişi e-defter tutmak zorundadır. Bu durumda geçiş süresi, işlemin ticaret siciline tescil tarihini izleyen ayın başından itibaren en fazla 3 aydır; bu süre normal e-fatura/e-defter geçiş takviminden bağımsız olarak işler.
Süresinde geçmemenin sonucu
Zorunluluk getirildiği halde süresinde e-defter uygulamasına geçmeyen mükellefler hakkında Vergi Usul Kanunu’nun defter tutma ve belge düzenine ilişkin cezai hükümleri uygulanır. Bu nedenle e-faturaya zorunlu geçiş tarihi netleşen bir şirketin, e-defter başvurusunu aynı takvimde tamamlaması gerekir.
Sık sorulanlar
E-deftere geçiş için ayrı bir ciro sınırı var mı?
Hayır, e-defterin kendine özgü bağımsız bir ciro eşiği yoktur. Zorunluluk, e-faturaya geçiş zorunluluğuna bağlıdır: e-faturaya zorunlu geçen bir mükellef, aynı geçiş takviminde e-defter tutmak zorundadır.
Bağımsız denetime tabi olmayan küçük bir limited şirket isteyerek e-defter tutabilir mi?
Evet. Zorunluluk kapsamına girmeyen mükellefler, Defter Beyan Sistemi kapsamında olmamak şartıyla isteğe bağlı olarak e-defter uygulamasına başvurabilir ve başvuruyu izleyen ayın başından itibaren e-defter tutmaya başlayabilir.
Zorunlu olduğu halde e-deftere geçmeyen mükellefe ne olur?
Zorunluluk getirildiği halde süresinde e-defter uygulamasına geçmeyen mükellefler hakkında Vergi Usul Kanunu'ndaki defter tutmama ve usulsüzlükle ilgili cezai hükümler uygulanır.
- GİB — Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No: 1) kapsamında e-Defter zorunluluğu olmayan mükellefler (Sıra No: 6 değişiklik tebliği bilgi notu)
- GİB e-Belge sistemi — e-Fatura ve bağlı e-Defter zorunluluğu
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; hukuki ve mali danışmanlık yerine geçmez.